‹ Trang chủ
Trẻ học vui
Chú khỉ lông nâu vàng bật từ đầu cá sấu vào bờ cỏ, giữa dòng sông Ấn Độ dưới nắng chiều, sau lưng là hòn đảo đầy cây trái.

Khỉ chúa và Cá sấu

Truyện Jātaka của Ấn Độ (Vānarinda Jātaka)

Đọc khoảng 5 phút

Chuyện tối nay ở Ấn Độ, một đất nước có những con sông rất rộng, nước chảy chậm, hai bên bờ là rừng cây xanh rì. Trên những cành cây ấy có rất nhiều khỉ, còn dưới nước thì có cá sấu.

Ngày xưa, bên bờ một con sông như thế, có một chú khỉ sống một mình. Chú to lắm, to bằng con ngựa con, và khỏe như một con voi.

Giữa sông có một hòn đảo nhỏ. Trên đảo mọc toàn cây trái: xoài, mít, và đủ thứ cây khác. Quả chín thơm lừng, gió thổi qua là mùi bay tận vào bờ.

Từ bờ ra đảo xa lắm, nhưng ở chính giữa dòng có một tảng đá nhô lên khỏi mặt nước. Sáng nào, khỉ cũng lấy đà, nhảy từ bờ lên tảng đá, rồi từ tảng đá nhảy sang đảo. Cả ngày chú ăn quả no nê trên đảo. Chiều tối, chú lại nhảy lên tảng đá, rồi nhảy vào bờ, về chỗ ngủ.

Dưới sông có hai vợ chồng cá sấu. Cá sấu vợ đang sắp đẻ trứng. Ngày nào nó cũng thấy chú khỉ to lớn nhảy qua nhảy lại trên đầu mình, và tự nhiên nó thèm ăn trái tim của chú khỉ ấy lắm.

Nó bảo chồng: “Ông bắt con khỉ ấy về cho tôi đi.”

Cá sấu chồng hứa sẽ bắt. Nó nghĩ một lúc, rồi bò lên nằm phủ kín trên tảng đá giữa sông. Nằm im, không động đậy, chờ chiều tối khỉ về.

Chiều hôm ấy, khỉ ăn no, ra đứng ở mép đảo, nhìn về phía bờ. Ngày nào chú cũng để ý mực nước và tảng đá, nên chú biết rõ chúng cao thấp thế nào. Hôm nay, nước sông vẫn y như mọi ngày. Vậy mà tảng đá lại trông cao hơn, to hơn.

Khỉ nghĩ: lạ thật, nước không xuống, sao đá lại cao lên? Hay có con cá sấu nào nằm đó chờ mình?

Chú không nhảy vội. Chú gọi to: “Đá ơi!”

Không có tiếng trả lời.

“Đá ơi! Đá ơi!”

Vẫn im lặng. Khỉ gọi tới ba lần, rồi hỏi: “Bạn Đá này, sao hôm nay bạn không trả lời mình?”

Cá sấu nằm trên tảng đá nghe vậy thì nghĩ: hóa ra ngày nào tảng đá cũng nói chuyện với con khỉ. Hôm nay mình phải trả lời thay, không thì nó sinh nghi. Thế là cá sấu lên tiếng: “Ơi, khỉ đấy à? Có chuyện gì thế?”

Khỉ hỏi: “Ai đấy?”

“Ta là cá sấu.”

“Ngươi nằm đó làm gì?”

“Ta nằm đây chờ bắt ngươi, lấy trái tim của ngươi.”

Khỉ đứng yên trên đảo. Chú biết mình không thể ở lại đảo mãi. Muốn về thì chỉ có đúng một đường, qua tảng đá. Chú không hoảng hốt. Chú nghĩ thật nhanh, rồi nói: “Vậy thì ta chẳng còn đường nào khác. Ngươi há miệng ra, ta nhảy tới, ngươi đớp lấy ta.”

Cá sấu nghe thế thì mừng lắm, há cái miệng thật to. Mà cá sấu khi há miệng thì mắt nó lại nhắm tịt lại.

Đúng lúc ấy, khỉ lấy đà, nhảy vút một cái, đáp ngay lên đỉnh đầu cá sấu. Rồi từ đó, chú bật thêm một cú nữa, nhanh như tia chớp, đáp xuống bờ sông, an toàn.

Cá sấu mở mắt ra thì khỉ đã ngồi trên bờ mất rồi. Nó biết mình bị lừa. Nhưng nó không tức giận. Nó nhìn khỉ và nói: “Khỉ chúa ơi, ai có được bốn điều như ngươi, nói lời thì giữ lời, biết nhìn trước, đã quyết thì làm, và không biết sợ, thì kẻ thù nào cũng phải chạy.”

Nói rồi, cá sấu lặn xuống nước, trở về chỗ ở của mình. Còn chú khỉ ngồi trên bờ, nhìn ra tảng đá giữa dòng sông đang chìm dần vào bóng chiều.

Trò chuyện cùng con

Vài điều ba mẹ có thể nhắc tới sau khi đọc, nếu con muốn nói thêm về câu chuyện:

  • Khỉ thoát được vì ngày nào chú cũng để ý. Chú nhớ tảng đá cao bao nhiêu, nên vừa thấy khác đi là biết có chuyện. Tập để ý những thứ quanh mình là một kỹ năng rất hay.
  • Gặp nguy hiểm, khỉ không nhảy vội và không hoảng hốt. Dừng lại một chút để nghĩ thường giúp mình tìm ra cách.
  • Ba mẹ có thể chơi với con trò “cái gì đã khác”: đổi chỗ một món đồ trong phòng rồi cho con đoán.

Câu hỏi lúc tắt đèn: Hôm nay con có để ý thấy điều gì khác lạ ở nhà hay ở lớp không?

Nguồn và cách kể lại

Truyện được Trẻ học vui kể lại bằng lời mới, dựa trên các nguồn dưới đây, và không sao chép bản dịch hiện đại nào. Tranh minh hoạ do Trẻ học vui tạo bằng AI cho truyện này.

Có nhiều truyện khỉ và cá sấu khác nhau. Bản này chỉ theo Vānarinda Jātaka số 57: cá sấu nằm trên tảng đá, khỉ gọi đá ba lần, bảo cá sấu há miệng rồi nhảy qua đầu nó, và cá sấu khen bốn đức tính ở cuối. Bản gốc mở đầu bằng một đoạn Đức Phật kể chuyện cho các đệ tử; phần ấy được lược đi. Mùi trái cây và cảnh chiều xuống là chi tiết thêm.