Người lái buôn và chú vẹt

Chuyện tối nay ở Ba Tư, tên gọi xưa của nước Iran bây giờ. Ở đó có những khu vườn tường cao, đài phun nước, những ngôi nhà ốp gạch men xanh. Khoảng tám trăm năm trước, có một nhà thơ tên là Rumi viết một cuốn sách thật dày tên là Masnavi, trong đó có rất nhiều câu chuyện. Chuyện tối nay là một trong số đó.

Ngày xưa, có một người lái buôn giàu có. Trong nhà ông có một chú vẹt xanh, nhốt trong một chiếc lồng đẹp. Chú vẹt hót rất hay, giọng trong veo, lại biết nói nữa. Người lái buôn quý chú vẹt lắm.

Một hôm, người lái buôn chuẩn bị lên đường sang Ấn Độ buôn bán. Trước khi đi, ông hỏi từng người trong nhà muốn ông mang quà gì về. Ông hỏi cả chú vẹt: “Còn mày, muốn ta mang gì từ Ấn Độ về?”

Chú vẹt đáp: “Ở Ấn Độ có rất nhiều vẹt sống tự do trong rừng. Khi nào ông tới đó, ông chào họ giúp tôi. Ông bảo họ rằng có một con vẹt như họ đang bị nhốt trong lồng, nhớ họ lắm. Rồi ông hỏi họ: tôi phải làm sao để được ra ngoài?”

Người lái buôn hứa sẽ nhắn giúp.

Ông đi một chuyến dài, qua sa mạc, qua núi, tới Ấn Độ. Một hôm, trong một khu rừng, ông thấy một bầy vẹt xanh đang ríu rít trên cành cây. Ông nhớ lời hứa, dừng lại, nói to lời nhắn của chú vẹt nhà mình.

Vừa nghe xong, một con vẹt trên cành run lên, rồi rơi bịch xuống đất, nằm im, không động đậy.

Người lái buôn hoảng hốt. Ông nghĩ: chết rồi, mình nói gì mà làm con vẹt kia chết mất. Chắc nó là họ hàng với vẹt nhà mình, nghe tin buồn quá nên mới vậy. Ông hối hận lắm, nhưng chẳng biết làm gì, đành đi tiếp.

Buôn bán xong, người lái buôn trở về nhà, mang quà cho mọi người. Chú vẹt trong lồng hỏi: “Còn lời nhắn của tôi thì sao ông? Bầy vẹt ở Ấn Độ nói gì?”

Người lái buôn thở dài: “Đừng hỏi nữa. Ta kể ra, một con vẹt ở đó nghe xong thì ngã lăn ra chết. Ta hối hận vì đã nhắn lời của mày.”

Vừa nghe xong, chú vẹt trong lồng cũng run lên, rồi ngã lăn ra đáy lồng, nằm im, không động đậy.

Người lái buôn sững sờ. Ông kêu lên, ông gọi mãi, chú vẹt vẫn nằm im. Ông buồn lắm, mở cửa lồng, khẽ nhấc chú vẹt ra, đặt xuống đất bên ngoài.

Đúng lúc ấy, chú vẹt bật dậy, vỗ cánh bay vút lên, đậu trên một cành cây cao.

Người lái buôn há hốc miệng nhìn theo. Chú vẹt nói từ trên cành: “Ông ơi, con vẹt ở Ấn Độ đâu có chết. Nó giả vờ đấy. Đó là lời khuyên nó gửi cho tôi, không cần nói một câu nào. Nó bảo tôi: chính giọng hót hay của bạn đã khiến bạn bị nhốt trong lồng. Muốn được tự do, hãy im lặng như đã chết. Tôi làm theo, và giờ tôi được ra rồi.”

Người lái buôn đứng lặng một lúc. Rồi ông hiểu. Ông nói: “Thôi, mày đi đi. Chúc mày bình an. Mày vừa dạy cho ta một điều.”

Chú vẹt chào người lái buôn lần cuối, rồi vỗ cánh bay đi, bay qua những mái nhà gạch men xanh, bay mãi về phía chân trời.