‹ Trang chủ
Trẻ học vui
Chú ếch xanh ngồi trên thành gỗ của một cái giếng gạch cũ trong sân làng Trung Hoa lúc hoàng hôn, giơ tay mời bác rùa biển xuống chơi.

Chú ếch giếng cũ và bác rùa biển

Ngụ ngôn Trung Hoa trong sách Trang Tử, thiên “Thu thủy”

Đọc khoảng 4 phút

Chuyện tối nay ở Trung Hoa, từ hơn hai nghìn năm trước. Có một người thầy tên là Trang Tử viết một cuốn sách đầy những câu chuyện lạ, có cá biến thành chim, có bướm nằm mơ. Chuyện tối nay nằm trong một chương sách tên là “Thu thủy”, nghĩa là nước mùa thu.

Ngày xưa, ở một góc sân làng, có một cái giếng cũ. Giếng đã lâu không ai dùng. Gạch thành giếng sứt mẻ, rêu mọc xanh, quanh miệng giếng có một cái khung gỗ đã bạc màu. Dưới đáy giếng, nước đọng một vũng nhỏ, lẫn với bùn.

Trong cái giếng ấy có một chú ếch sống. Chú ếch thích cái giếng của mình lắm.

Một hôm, có một bác rùa từ biển Đông đi ngang qua. Bác rùa to lớn, mai bác có những đường vân như sóng nước. Chú ếch thấy khách lạ thì mừng rỡ, nhảy lên thành giếng, gọi to:

“Bác rùa ơi! Bác có biết tôi sướng thế nào không? Lúc nào thích, tôi nhảy lên cái khung gỗ quanh miệng giếng này mà chơi. Mệt thì tôi xuống, nằm nghỉ trong một cái hốc gạch sứt ở thành giếng.

Lúc nào muốn bơi, tôi nhảy xuống nước. Nước nâng hai nách tôi lên, đỡ lấy cái cằm tôi, dễ chịu lắm. Lúc nào muốn nghịch bùn, tôi đạp chân xuống, bùn ngập tới tận mu bàn chân.

Tôi nhìn quanh, thấy mấy con lăng quăng, mấy con cua, mấy con nòng nọc. Chẳng đứa nào bằng tôi cả! Cả vũng nước này là của tôi, cả cái giếng này cũng là của tôi. Còn gì sướng bằng nữa?

Bác rùa ơi, sao bác không xuống đây chơi một lát, cho biết thế nào là sướng?”

Bác rùa biển nghe vậy thì cũng muốn xuống xem thử. Bác bước tới, thò một chân xuống miệng giếng.

Nhưng chân trái của bác còn chưa kịp xuống hết, thì đầu gối chân phải đã bị kẹt cứng ở thành giếng. Cái giếng nhỏ quá, bác rùa to quá.

Bác rùa từ từ rút chân lên, lùi lại, rồi xin lỗi chú ếch là bác không xuống được. Rồi bác ngồi xuống bên thành giếng, kể cho chú ếch nghe về biển.

“Chú ếch ạ, biển của tôi rộng lắm. Đi một nghìn dặm cũng chưa tới bờ bên kia. Biển của tôi sâu lắm. Thả dây xuống một nghìn sải cũng chưa chạm đáy.

Ngày xưa, có những năm mưa lũ, mười năm thì tới chín năm nước dâng ngập khắp nơi. Vậy mà biển cũng chẳng đầy thêm chút nào. Lại có những năm hạn hán, tám năm thì bảy năm không có mưa. Vậy mà biển cũng chẳng cạn đi chút nào.

Thời gian trôi bao lâu cũng vậy, nước nhiều hay nước ít cũng vậy, biển vẫn cứ mênh mông như thế. Sống ở biển Đông, đó mới là cái sướng của tôi.”

Chú ếch nghe xong thì sững sờ. Chú ngồi im trên thành giếng, mắt tròn xoe, há miệng ra mà chẳng biết nói gì nữa.

Trò chuyện cùng con

Vài điều ba mẹ có thể nhắc tới sau khi đọc, nếu con muốn nói thêm về câu chuyện:

  • Chú ếch tưởng cái giếng là cả thế giới, vì chú chưa bao giờ ra khỏi giếng. Thế giới ngoài kia luôn rộng hơn những gì mình đang thấy.
  • Chú ếch không sai khi yêu cái giếng nhỏ của mình. Chỉ là khi nghe bác rùa kể, mình nên sẵn lòng lắng nghe về những điều mình chưa biết.
  • Ở Việt Nam có câu “ếch ngồi đáy giếng” rất quen. Truyện gốc trong sách Trang Tử thì kết thúc khác: chú ếch chỉ ngồi im nghe. Ba mẹ có thể hỏi con: con nghĩ sau đó chú ếch sẽ làm gì?

Câu hỏi lúc tắt đèn: Nơi xa nhất con từng tới là ở đâu, và con muốn đi tới đâu tiếp theo?

Nguồn và cách kể lại

Truyện được Trẻ học vui kể lại bằng lời mới, dựa trên các nguồn dưới đây, và không sao chép bản dịch hiện đại nào. Tranh minh hoạ do Trẻ học vui tạo bằng AI cho truyện này.

Bản kể giữ đúng lời chú ếch và lời bác rùa trong sách Trang Tử, và dừng ở đúng chỗ ngụ ngôn dừng: chú ếch sững sờ không nói được gì. Phần sau trong sách, khi người kể dùng ngụ ngôn này để nói về một nhà biện luận, được lược đi. Bản này khác truyện “Ếch ngồi đáy giếng” trong sách giáo khoa Việt Nam, nơi chú ếch ra khỏi giếng và bị trâu giẫm; cái kết ấy không có trong Trang Tử. Rêu xanh và vân mai rùa là chi tiết thêm.